home Spor Basketbol Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Basketbol Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Basketbol beşer kişilik iki takımla oynanır. Her takımın en çok yedi yedek oyuncusu bulunabilir. Oyuncu, oyunun durduğu rastgele bir anda değiştirilebilir ve oyuncu değiştirmede bir sınırlama yoktur. Genelde takımdaki beş oyuncunun ayrı ayrı görevleri vardır. Her oyuncu atış yapabilir ve karşı takımın hücumu esnasında da savunma yapması zaruridir. Oyuncular alanda, bir orta, iki ileri ve iki savunma oyuncusu olarak yerini alır. En uzun boylu oyuncu, çoklukla orta oyuncusu olarak seçilir. Karşılaşma, oyunun ve her devrenin başlangıcında hakemin, topu orta yuvarlakta havaya atmasıyla başlar. Topun, iki takımdan birer oyuncu arasında, iki oyuncunun da sıçrayabileceğinden daha yukarıya atılması gerekir. Top en yüksek noktasına eriştikten sonra, iki rakip oyuncu sıçrayarak topu kendi takımına kazandırmaya çalışır. Topu kapan takım paslaşarak veyahut top sürerek rakip takımın potasına doğru ilerler. Topa sahip olan oyuncu, takım arkadaşıyla paslaşmadan önce bir adım atabilir. Top sürme, her adımda bir topu yerde sektirerek yapılır. Top sürerek ilerleyen oyuncu durup topu tuttuktan sonra ya pas vermek ya da sepete atış yapmak zorundadır. Yine top sürerek oyuna devam edemez, devam ederse ‘çifte sürme’ diye adlandırılan bir hataya sebep olmuş olur.
Oyuncu topu potaya herhangi bir noktadan ve açıdan atabilir. Sıçrayarak topu direk doğruya sepetin içine de bırakabilir. Savunma yapan oyuncu, atış yapanı, faul yapmadan engellemeye çalışır. Topun çemberden girmesine ‘basket’ denir. Üç sayı çizgisi isimi verilen yarım dairenin dışından yapılan isabetli atışlar üç sayı kazandırır. Üç sayı çizgisi içinden yapılan atışlar ise iki sayıdır. Sayıdan sonra karşı takım pota altından oyunu başlatır. Kenar çizgisinin dışında topu alan oyuncu, beş saniye içinde alandaki takım arkadaşlarından birine atarak topu oyuna sokmak zorundadır. Topu alan oyuncunun ise, 10 saniye içinde topu karşı yarı alana taşıması gerekir. Bunu yapamazsa top rakip takıma geçer ve rakip takım topu yandan oyuna sokar. Bazı topu rakip yarı alana geçirdikten sonra, topu bir daha kendi alanına geri taşıyamaz. Bunu yaparsa bir kaidesi çiğnemiş olur.

Faul ve kaide çiğneme 
Faul: Basketbol oyununda fauller şahsi ve teknik faul olarak ikiye ayrılır.Karşı takımın oyuncusunu tutmak, itmek, çelme takmak gibi hareketler şahsi faullerdir. Şahsi fauller de üçe ayrılır. İsteyerek ve bariz biçimde yapılmamış faullere alelade fauller denir. Rakip takımın iki oyuncusunun aynı anda birbirine faul yaparsa, karşılıklı faul olur. iki oyuncusunun karşı takımın bir oyuncusuna aynı anda faul yapması da çoklu faul olarak adlandırılır. Fauller, kenar çizgisinden oyuna sokulmak üzere topun karşı takıma verilmesi veyahut karşı takımın serbest atışlar kullanması biçiminde cezalandırılır. Maksatlı faullerde iki serbest atış hakkı verilir. Serbest atışta top çemberden geçerse, atışı yapan takım bir sayı kazanır. Serbest atışları, faul yapılan kişi kendisi kullanmak zorundadır. İki oyuncunun birbirine aynı anda faul yapması olan çifte faulde, top orta yuvarlaktaki hava atışıyla oyuna sokulur. Bir oyunda beş faul yapan oyuncu oyun dışı kalır.
Oyunu geciktirmek, potayı tutmak, sportmence olmayan davranışlarda bulunmak ya da aynı anda oyunda beşten fazla oyuncu bulundurmak gibi vaziyetlerde, hakemler teknik faul verebilirler. Teknik faul için verilen serbest atışı cezasını, karşı takımdan herhangi bir oyuncu kullanabilir. Bu serbest atıştan sonra genellikle atışı yapan takım orta kenar çizgisinden topu oyuna sokar.
Kural çiğneme: Bir basketbol mücadeleninde, oyun kurallarına ters olan hafif hatalara kural çiğneme denir. Kural çiğneme vaziyetinde top rakip takıma verilir. Serbest atış alanında üç saniyeden fazla kalma, çifte sürme, topu yere vurmadan ansızın fazla adım atma, topu tekmeleme ya da topa yumrukla vurma, kural çiğnemedir. Topa son dokunan oyuncu, topu alan dışına çıkardığında ya da top kendindeyken hudut çizgisine bastığında da kuralı çiğnemiş olur. Topa sahip olan takım 24 saniye içinde potaya atış yapmak zorundadır. Bu müddeti değerlendiremezse top karşı takıma geçer.

Oyun müddeti ve hakemler 
Basketbol karşılaşmalarını, iki ya da üç orta hakem, bir sayı hakemi, bir 24 saniye hakemi ve bir de saat hakemi yönetir. Bazen sayı hakemine bir yardımcı eşlik eder.
Basketbol karşılaşması, genellikle 10’ar dakikadan oluşan 4 periyottan ve 2 devreden oluşur. İki devre arasında 15 dakika ara verilir. Beraberlik vaziyetinde beşer dakikalık uzatma devreleri oynanır. Topun kurallara uygun olarak oyuna girmesiyle karşılaşma saati işlemeye başlar. Herhangi bir nedenle oyun durduğunda, saat de durur. Hakemin kolunu yumrukla yukarıya kaldırması faulü işaret eder. Açık elin ortasına dikilen işaret parmağı ise mola istendiğini gösterir. Mola, koçunun istediği kısa aradır. Koç takımının oyuncularına strateji vermek için mola alır. Takımlar bir mücadele esnasında toplam beş mola (1.devre:2 ve 2.devre:3) alabilir. Mücadele uzaması vaziyetinde, her uzatma devresinde takımlara birer mola hakkı daha verilir.3 saniye arasında topu elinde tutamaz. Zira 3 saniyeyi geçerse mücadele baştan oynanır hangi takımın elindeyse o takım sayı kaybeder. Nba de ise periyotlar 12 dakikadan oluşmaktadır.

Kısa Tarihçe 
Basketbolü 1891’de Massachusetts’de beden eğitimi öğretmeni James A. Naismith geliştirdi. Amerikan futbolunu çok sert bulan Naismith, bir salonun karşılıklı iki duvarına sepet asarak yeni bir oyun oynatmaya başladı. Fakat oyunda Amerikan futbolu topu kullanılıyordu. Başlangıçta dokuzar kişilik iki takımla oynanıyordu. Basketbol kısa müddette alaka gördü ve hızla dünyanın öbür ülkelerine de dağıldı. Basketbol anavatanı Amerika’dan başlayarak yıllar boyu büyüye büyüye dünyaya dağıldı ve popüler spor dalları arasında kendine yer edindi. Bu spor kısa müddette ülkemizde de dağıldı ve büyük kitleler tarafından izler hale geldi.

Basketbol Oyun Müddetinde 3, 5, 24 saniyeler nelerdir? 
3 saniye
Oyuncular iki vaziyette cezalandırılır: 1- Ferdi kaide ihlalleri 2- Faul yapılan vaziyetler. Kaide ihlali veya hatası (hatalı yürüme, topun çizgi dışına çıkması, hücum oyuncusunun üç saniyeden fazla post içinde durması v.b) top kullanma hakkını karşı takıma verir. Yapılan ferdi fauller (itme, çekme, vurma, tutma v.b) ise oyuncunun faul cezası almasını sağladığı gibi faulün yapıldığı yer göz önünde bulundurularak, rakip topu yandan oyuna sokar, ya da serbest atış yapma hakkı kazanır.

5 Saniye
Her sayı atışından sonra veya hakemin düdüğü çalmasının hemen peşinden, oyun ve oyun vakiti durur. Sayı yiyen takımın pota gerisindeki çizgi arkasından 5 saniye içinde topu oyuna sokması ile hem vakit hem de oyun tekrar başlar. Oyun içindeki diğer vaziyetlere göre, hakemin gösterdiği yerlerden, top oyuna sokulur.

24 Saniye
Hücum eden takım, kendi alanını 8 saniye içinde ayrılmak, 24 saniye içinde de hücumunu bitirmek zorundadır, ters halde top kullanma hakkı rakip takıma geçer.

Alanı
Basketbol, bütün dünyada en çok sevilen sporlardan biridir. Türkiye’de futboldan sonra en çok basketbol karşılaşmaları izlenir. Basketbol, 19. asrın nihayetinde AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ’de oynanmaya başladı. Daha sonra Kanada, Fransa, İngiltere ve dünyanın öteki ülkelerine dağıldı. 1936’da Olimpiyat Oyunları arasında bulundu.

Basketbol, çoğunlukla kapalı salonda oynanır. Dikdörtgen biçimindeki basketbol alanının tabanı sert tahtadan yapılır. Alanın boyutları farklık göstermekle beraber, ideal boyutlar 26 m x 14 m’dir. Oyun alanı bir orta çizgiyle ikiye ayrılır. Bu çizginin tam ortasında, orta yuvarlak tecrübe et bir daire çizilidir. Basketbol alanının karşılıklı olarak kısa kenar çizgilerinde birer pota bulunur.

Pota, kenar çizgisinden 1,2 metre içeridedir ve 1,8 m x 1,2 m boyutlarında bir sac levhadır. Pota üzerinde, yerden 3,05 metre yükseklikte bir sepet vardır. Sepet, 45 santimetre çapında demir bir çember ile buna asılı, alt bölümü açık, beyaz bir fileden oluşur. Basketbol elle oynanır ve atılan top yukarıdan çembere girip fileden geçerek aşağıya düşünce sayı olur. Basketbol topunun etrafı takriben 75-78 cm, ağırlığı 600-650 gram kadardır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir