home Tarih İNÖNÜ SAVAŞLARI – Nedenler ve Sonuçları

İNÖNÜ SAVAŞLARI – Nedenler ve Sonuçları

1.İnönü Savaşı ( 6-11 Ocak 1921 ) :

Yunanlıların Bursa ve Uşak bölgelerinde Afyon-Eskişehir doğrultusuna yeni bir taarruz hareketine teşebbüsleri neticesi (6 Ocak 1921) başlayan savaşa 1. İnönü Savaşı denir.

15 Mayıs 1919’da İzmir’e asker çıkarmakla başlayan Yunan hareketi 30 mayısa kadar sürmüş ve bir istikametten Ayvalık, bir istikametten Menderes yörelerine kadar topraklarımız işgal altına girmiştir. İkinci Yunan hareketi bir sene sonra (22 Haziran 1920) başlamış ve Nazilli-Uşak yöresi, Bursa ve dolayları kaybedilmiştir. Bu vakit içinde, Türk halkının yer yer kurduğu savunma cephelerinin yanı sıra Büyük Ulus Meclisinin açılması, emperyalizme karşı girişilen savaşın örgütlenme şuurunun dünya önünde siyasal ifadesi olmuştur. Büyük Ulus Meclisi hükümetinin 6-7 ay içinde gerek iç başkaldırıların bastırılmasında, gerek silahlı gücün yine örgütlenmesinde gösterdiği çabalar, İtilaf Devletleri’ni (İngiltere, Fransa, İtalya) yeni Önlemler arama zorunda bırakmıştır. Çerkez Ethem’in B.M.M.’nin disiplinli silahlı güç kurmak yolundaki çalışmalarına karşı çıkmasının yarattığı anlaşmazlığın genişlemesi ve bir buhran niteliği alması, düşmanın yeni bir taarruza geçmesini hazırlayan etkenlerin başında gelir.

6 Ocak 1921’de Bursa-Yenişehir doğrultusunda taarruza geçen Yunanlılar 3-4 gün içinde İnegöl-Karaköy-Bilecik ve Sakarya boğazını geçerek İnönü-Gündüzbey savunma hattına vardılar. Yunan ordusu 20 bin piyade eri, 50 top, 150 ağır makineli tüfek, 200 atlı; Türk ordusu 6 bin piyade eri, 28 top, 50 ağır makineli tüfek ve 300 süvari gücündeydi.

Türk komutanlık karargahı İnönü’de heyetti. Yunanlılar bütün ağırlıklarıyla İnönü üzerine yüklendiler. Taarruz eden düşmanın hem insan, hem cephane itibariyle çok yüksek sayıda bulunması ordumuzun yenilmesine sebep olabilirdi. Fakat cephanenin en ileri hatlarında süngü süngüye yapılan savaşlarda “ya istiklal, ya ölüm…!” diyebilen Türk evladının gösterdiği büyük direnç, 10 Ocak akşamı taarruzu durdurdu. Karanlık basınca Yunan ordusu geri çekilmek zorunda kaldı. Geri çekilirken Gündüzbey yöresindeki 24. Tümenimizle temasa gelmesi düşman cephesinde büyük bir korku ve şaşkınlık yaratmıştı. Çöküntü büyümüş, geri çekilme hareketinde kargaşa baş göstermişti. Bu vaziyeti çok iyi değerlendiren Batı cephesi Komutanı Albay İsmet İnönü Bursa yöresine çekilen düşmanı sıkı bir şekilde izleme kararı vererek, ehemmiyetli sayıda araç ve gereç ele geçirilmesini sağladı.

1.İnönü Savaşı Neticeleri :

Sevr’ den önce Eskişehir’e kadar gelen Yunanistan, Anadolu demiryolları’ nın bu ehemmiyetli noktasını ele geçirmek ve güçlerini kanıtlamak istiyordu. Ama Türklerin gücü hem Yunanlıları püskürttü, hem de bölgedeki ayaklanmaları bastırdı. Savaş nihayetinde Yunanistan ilk sefer geri çekildi, halkın Meclise güveni arttı ve İtilâf Devletleri paniğe kapıldı.

1.İnönü Savaşının Türk Tarihi Açısından Ehemmiyeti :

Birinci İnönü Savaşı, Kurtuluş Mücadelemizin ilk büyük başarısı olmuş ve Büyük Ulus Meclisinin siyasal gücünün ağırlık kazanmasını sağlamıştır.

1.İnönü Savaşı ( 23 – 31 Mart 1921 ) :

Bu çarpışmanın, Yunan Başkomutanlığının fevkalade bir hazırlanışla, Bursa cephesindeki birliklerini 50-60 bin kişilik bir güce eriştirerek “son darbe” yi vurma emelinden doğduğu söylenebilir. Diğer taraftan, 27 Şubat-12 Mart 1921’de Londra’da toplanan Konferansta B.M.M. Hükümetinin söz sahibi olmasının yarattığı gelişmeler de Yunan Başkomutanlığını bu karara zorlayan dış etkenler arasında sayılabilir.

23 Mart 1921 sabahı Bursa ve Uşak kesimlerinde saldırıya geçen Yunan ordusunun 40 bin piyade tüfeği, 4 bine yakın ağır ve hafif makineli tüfek, 1200 kılıç ve 144 topluk gücüne karşı ordumuz Batı cephesinde 15 bin piyade tüfeği, 150 ağır ve hafif makineli tüfek, 90 kılıç ve 56 top ile Afyon yöresinde 9 bin piyade tüfeği, 64 makineli, 51 top ve 4 bin kılıçtan oluyordu. Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa (İnönü) savaşı yeniden İnönü mevzilerinde kabul edecek biçimde tasarılandığından İnegöl kesiminde bulunan birliklerimiz geri çekildiler. 30 marta kadar süren savaşlarda, cepheyi savunan ordu, Türk tarihinin en çetin imtihanlarından birini daha verdi. İyi donatılmış düşmana ilerleme fırsatını vermedi. 30 Mart 1921 günü cephenin sağ kanadına bütün gücüyle yüklenen düşmanın Savcıbey sırtlarına ele geçirmek isteyen 2-3 tümenlik gücü karşısında alaylarımız yenik düşmediler. Aynı gün, akşamüstü son gücüyle bir atılım tecrübe eden düşman, zayıf düşen sol kanadımıza vurunca, Ankara’dan savaş alanına gönderilen Meclis Muhafız Taburunun da kattığı güç karşısında duramadı ve 31 Mart-1 Nisan gecesi bütün hatlarda geri çekilmeye başladı.

Güney Cephesinde ise, Uşak-Afyon doğrultusunda harekete geçen Yunanlılar, 28 Mart’ta Afyon’u alarak Çay-Bolvadin hattına kadar ilerlediler. Bu cephede batıdan gönderilen güçlerle 7-11 Nisan arasında yapılan savaşlarda Yunan kuvvetlerinin Afyon’u boşaltarak, Uşak doğrultusunda geri çekilmeleri sağlandı.

2. İnönü Savaşı Neticeleri :

Yunanlılar Eskişehir’i alıp İtilâf Devletleri’ nin desteğine yaraştığını kanıtlamak istiyordu. Lakin başarılı olamadı ve geri çekilmek zorunda kaldı, geri çekilirken de büyük kayıplar verdi. Mustafa Kemal Eskişehir-Kütahya savaşlarından sonra Türk ordusunu Sakarya’ nın doğusuna çekti. Gelişmeler ülkede büyük kedere kapı araladı, bazıları devlet merkezinin Kayseri’ ye taşınmasını istedi ama meclis bunu kabul etmedi. Mustafa Kemal 5 Ağustos 1921 ‘de üç aylık müddet ile başkomutan seçildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir